BrianAJackson/elements.envato.com
Artykuł sponsorowany
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść artykułu i osobiste poglądy autora.
Wraz z chwilą śmierci spadkodawcy następuje otwarcie spadku. Aby móc formalnie dysponować odziedziczonym majątkiem, spadkobiercy muszą potwierdzić swoje prawa. Polski system prawny przewiduje w tym zakresie dwie podstawowe ścieżki. Pierwszą z nich jest postępowanie sądowe, kończące się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Szybszą i bardziej komfortową opcją, jest załatwienie sprawy spadkowej u notariusza. Osoby, które chcąc skorzystać z tego rozwiązania, muszą spełnić określone wymogi.
O sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia mogą zgodnie wystąpić wszystkie osoby, które są brane pod uwagę jako potencjalni spadkobiercy. Dotyczy to zarówno spadkobierców ustawowych, dziedziczących na mocy przepisów prawa jak i spadkobierców testamentowych, wskazanych przez spadkodawcę w ważnym testamencie. W czynnościach przed notariuszem muszą również uczestniczyć osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, czyli przekazał konkretny przedmiot ze swojego majątku (np. samochód).
Aby było możliwe sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia testamentowego lub ustawowego spadkobiercy, muszą dojść do konsensusu co do wysokości przypadających im udziałów w masie spadkowej. W przypadku, gdy między osobami uprawnionymi do dziedziczenia istnieją jakiekolwiek rozbieżności zdań lub otwarty konflikt dotyczący wielkości tych udziałów, droga do załatwienia sprawy w ramach postępowania spadkowego u notariusza zostaje zamknięta. Taki spór uniemożliwia notariuszowi podjęcie dalszych czynności i zmusza strony do dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia w pewnych sytuacjach nie będzie możliwe, nawet jeśli strony są zgodne. Notariusz odmówi dokonania tej czynności, jeśli wcześniej w odniesieniu do tego samego spadku zostało już wydane prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzono inny akt poświadczenia dziedziczenia. Przeszkodą będzie także brak stawiennictwa wszystkich wymaganych osób lub nieprzedstawienie kompletu niezbędnych dokumentów. Notariusz nie sporządzi aktu także wtedy, gdy istnieją testamenty, które nie zostały jeszcze otwarte lub ogłoszone, a ich treść może mieć wpływ na ustalenie kręgu spadkobierców.
Przeprowadzenie sprawy spadkowej u notariusza, czyli uzyskanie aktu poświadczenia dziedziczenia, przebiega według określonej procedury. Warto wiedzieć, że w przypadku stwierdzenia nabycia spadku u notariusza, istnieje pełna dowolność wyboru kancelarii notarialnej. Nie obowiązuje tutaj właściwość miejscowa związana z ostatnim miejscem zamieszkania spadkodawcy, jak ma to miejsce w przypadku postępowania sądowego.
Zanim notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia, musi spisać protokół dziedziczenia. Jest to dokument urzędowy, sporządzony w obecności wszystkich osób zainteresowanych. Przed przystąpieniem do spisywania protokołu, notariusz poucza wszystkich obecnych o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.
Jeżeli od śmierci spadkodawcy nie upłynęło jeszcze 6 miesięcy, w protokole zamieszcza się również oświadczenia spadkobierców o przyjęciu spadku lub jego odrzuceniu, chyba że takie oświadczenia zostały złożone wcześniej. Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Dokument ten wskazuje m.in. osobę spadkodawcy, tytuł dziedziczenia, krąg spadkobierców oraz wysokość udziałów przypadających poszczególnym spadkobiercom.
Notariusz ma obowiązek zarejestrować dokument w Rejestrze Spadkowym. Dokonuje tego poprzez specjalny system teleinformatyczny prowadzony przez Krajową Radę Notarialną. Dopiero z chwilą zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia dokument ten uzyskuje moc prawną prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Notariusz otrzymuje elektroniczne potwierdzenie zarejestrowania aktu i wydaje stronom jego wypisy.
Po zakończeniu tych czynności, nabycie spadku zostało formalnie potwierdzone, a spadkobiercy mogą legitymować się uzyskanym dokumentem w dalszych sprawach urzędowych i prawnych. Należy mieć na uwadze, iż uzyskanie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia nakłada na spadkobierców obowiązek dopełnienia pewnych formalności, polegających na złożeniu odpowiedniego zeznania podatkowego we właściwym urzędzie skarbowym
Aby postępowanie spadkowe w kancelarii notarialnej przebiegło sprawnie, kluczowe jest wcześniejsze przygotowanie wszystkich wymaganych dokumentów. Do przeprowadzenia czynności związanych z poświadczeniem dziedziczenia, notariusz będzie potrzebował przede wszystkim odpisu aktu zgonu spadkodawcy, skróconych odpisów aktów urodzenia spadkobierców oraz aktów małżeństwa spadkobierców, którzy zmienili nazwisko w wyniku zawarcia związku małżeńskiego.
Niezbędne będzie również okazanie dokumentu urzędowego potwierdzającego numer PESEL spadkodawcy. W przypadku, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić również numer jej księgi wieczystej. Należy pamiętać, że zakres wymaganej dokumentacji może się różnić w zależności od indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy spadkowej. Dlatego zawsze zalecamy bezpośredni kontakt z wybraną kancelarią notarialną przed umówionym terminem czynności.
Do kosztów stwierdzenia nabycia spadku u notariusza wlicza się taksę notarialną, czyli wynagrodzenie notariusza za dokonanie czynności, której wysokość jest każdorazowo ustalana indywidualnie z klientem. Oprócz tego należy doliczyć również opłaty za sporządzenie wypisów aktu poświadczenia dziedziczenia. Za każdą rozpoczętą stronę takiego wypisu pobierana jest stała opłata w wysokości 6 zł netto, co przekłada się na 7,38 zł brutto.
Po stwierdzeniu nabycia spadku spadkobiercy stają się współwłaścicielami wszystkich składników masy spadkowej w określonych ułamkowo udziałach. Aby dokonać konkretnego przydziału poszczególnych przedmiotów spadkowych, konieczne jest przeprowadzenie działu spadku. Jednym ze sposobów dokonania takiego podziału jest umowny dział spadku, który może być przeprowadzony u notariusza. Umowny dział spadku polega na sporządzeniu stosownej umowy, na mocy której zostaje zniesiona współwłasność rzeczy wchodzących w skład masy spadkowej.
Warto wiedzieć, że umowa o dział spadku może obejmować cały spadek lub jego część. Oznacza to, że strony mogą określić, że działem zostanie objęty tylko jeden składnik należący do spadku, na przykład nieruchomość. W tej sytuacji pozostałe rzeczy należące do masy spadkowej wciąż obejmuje współwłasność. Należy pamiętać, że dział spadku to odrębna czynność prawna od samego poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość umowa, obligatoryjnie powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
Spadkobiercy, którzy chcą przeprowadzić postępowanie spadkowe u notariusza, muszą przede wszystkim jednomyślnie zgodzić na tego typu rozwiązanie. Ważne, aby po wyborze notariusza skontaktować się z nim i ustalić, jakie dokładnie dokumenty należy dostarczyć do kancelarii notarialnej. Na ich podstawie urzędnik sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym ma moc prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Warto wiedzieć, że notariusz może odmówić sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, na przykład w sytuacji, gdy nie wszystkie zainteresowane strony są obecne lub gdy kwestia dziedziczenia została już w przeszłości definitywnie uregulowana.
