Urlop rodzicielski – na jakich zasadach może z niego skorzystać pracownik?

Potrzebujesz ok. 3 min. aby przeczytać ten wpis
Urlop rodzicielski – na jakich zasadach może z niego skorzystać pracownik?

W Polsce pracujący rodzic ma wiele możliwości urlopowych, które pozwalają mu poświęcić się wychowaniu dziecka lub łączyć pracę z rodzicielstwem.

Kwestie uprawnień oraz przywilejów rodziców w pracy reguluje Kodeks pracy (dział 8.). Określa on wszystkie zasady, na których pracownik może skorzystać z możliwych urlopów do opieki nad dzieckiem: macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego.

Komu przysługuje urlop rodzicielski?

Taki urlop przysługuje rodzicom biologicznym oraz adopcyjnym, pozostającym w stosunku pracy (zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, mianowania, powołania, wyboru, spółdzielczej umowy o pracę). Z urlopu skorzystać mogą także zleceniobiorcy, którzy opłacają składkę na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.

Ile trwa urlop rodzicielski?

Pracownik, zarówno matka, jak i ojciec, może złożyć wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. W przypadku urodzenia się (lub adopcji) jednego dziecka urlop rodzicielski przysługuje pracownikowi w wymiarze do 32 tygodni. Przy kilkorgu dzieci okres ten wydłuża się do 34 tygodni. Rodzic wnioskujący o urlop może wykorzystać go jednorazowo w całości lub rozdzielić na 4 części, z których żadna nie może być krótsza niż 8 tygodni (z wyjątkiem pierwszej części bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, która może wynosić 6 tygodni).

Warunki korzystania z urlopu

Z urlopu rodzicielskiego można skorzystać po narodzinach dziecka oraz po adopcji. Maksymalnie należy go wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Taki urlop jest dobrowolny i płatny (zwykle 80% podstawy zarobków), ale nie można się go zrzec. Można natomiast podzielić go między oboje rodziców. W takiej sytuacji możliwe są dwa warianty:

  • matka i ojciec korzystają z urlopu równocześnie – każdemu z nich przysługuje po 16 tygodni;
  • matka i ojciec korzystają z urlopu w częściach na zmianę – żadna z tych części nie może być krótsza niż 8 tygodni i łącznie nie mogą przekraczać 32 tygodni.

Oprócz tego pracownik może połączyć urlop rodzicielski z pracą na pół etatu. W tym wypadku okres przysługującego mu zwolnienia wydłuża się proporcjonalnie do 64 tygodni (jedno dziecko) i 68 tygodni (więcej niż jedno dziecko).

Pracownik przebywający na urlopie rodzicielskim nie może zostać zwolniony (wyjątkiem jest np. upadłość firmy). Może natomiast w każdej chwili z niego zrezygnować, składając stosowny wniosek. 

Wymagane dokumenty i informacje

Urlop rodzicielski jest udzielany na pisemny wniosek pracownika złożony w terminie nie krótszym niż 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego lub przed planowanym rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego. Wniosek powinien zawierać takie informacje jak:

  • imię i nazwisko pracownika;
  • wskazanie okresu zakończenia urlopu macierzyńskiego;
  • określenie okresu, w którym wykorzystywany będzie urlop rodzicielski.

Do wniosku należy dołączyć kopię lub skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) oraz oświadczenie, że w tym samym czasie drugi rodzic nie ma zamiaru korzystać z urlopu rodzicielskiego (lub zasiłku macierzyńskiego).

Urlop rodzicielski w 2022 roku

W czerwcu 2019 roku przyjęta została dyrektywa UE, która promować ma partnerski model wychowawczy i zwiększać szanse kobiet na rynku pracy. Zgodnie z nowymi regulacjami w Polskim prawie pracy pojawią się zmiany, które mają zachęcać ojców do korzystania z urlopów rodzicielskich i pozostawania w domach z dziećmi.

Zdjęcie główne: Alexander Dummer/unsplash.com

Opublikuj komentarz
O autorze
Klaudia Kostyra
Copywriterka i tłumaczka, która żadnego tematu się nie boi. Kiedyś oszczędzanie nie było jej mocną stroną, dziś jest mistrzynią planowania budżetu zarówno domowego, jak i firmowego dla swojej jednoosobowej działalności. Ostatnio interesuje się także giełdą i kryptowalutami.
Wyślij komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *